Pride and Prejudice – Kiêu hãnh và định kiến

Bài viết (có trích lược) này tôi dịch tặng cho em gái tôi, xem như là quà Giáng Sinh cho nàng ấy. This is a piece (selected excerpts) I translate for my sister as a kind of Christmas gift.

Lắng nghe lời thì thầm của trái tim

 Listen to the heart’s whisper

Khi đọc truyện Gatsby vĩ đại của Scott Fitzgerald, tôi vô cùng thích thú với đoạn mở đầu: Hồi tôi còn nhỏ tuổi, nghĩa là hồi dễ bị nhiễm các thói hư tật xấu hơn bây giờ, cha tôi có khuyên tôi một điều mà tôi ngẫm mãi cho đến nay: “Khi nào con định phê phán người khác thì phải nhớ rằng không phải ai cũng được hưởng những thuận lợi như con cả đâu.” Ông không nói gì thêm, nhưng vì hai cha con chúng tôi xưa nay vẫn rất hiểu nhau mà chẳng cần nhiều lời nên tôi biết câu nói của ông còn nhiều hàm ý khác. Vì vậy tôi không thích bình phẩm một ai hết. Lối sống ấy đã mở ra cho tôi thấy nhiều bản tính kì quặc, nhưng đồng thời khiến tôi trở thành nạn nhân của không ít kẻ chuyên quấy rầy người khác.
To a great extent do I like the beginning part of Scott Fitzgerald’s The Great Gatsby: In my younger and more vulnerable years my father gave me some advice that I’ve been turning over in my mind ever since. “Whenever you feel like criticizing any one,” he told me, “just remember that all the people in this world haven’t had the advantages that you’ve had.” He didn’t say any more, but we’ve always been unusually communicative in a reserved way, and I understood that he meant a great deal more than that. In consequence, I’m inclined to reserve all judgments, a habit that has opened up many curious natures to me and also made me the victim of not a few veteran bores. 
……
Cuộc sống này cũng vậy… Ở đâu đó ngoài kia là những người có thể giống ta. Ở đâu đó ngoài kia là những người có thể rất khác ta. Có người ưa tụ tập với bạn bè. Có người mê mải rong chơi. Có người chỉ thích nằm nhà để đọc sách. Có người say công nghệ cao. Có người mê đồ cổ. Có người phải đi thật xa đến tận cùng thế giới thì mới thỏa nguyện. Có người chỉ cần mỗi ngày bước vào khu vườn rậm rạp sau nhà, tìm thấy một vạt nấm mối mới mọc sau mưa hay một quả trứng gà tình cờ lạc trong vạt cỏ là đủ thỏa nguyện rồi. Tôi nhận ra rằng, hai sự phấn khích đó có thể rất giống nhau. Cũng giống như người ta có thể phản ứng rất khác nhau khi đứng trước thác Niagara hùng vĩ, người này nhảy cẫng lên và ghi nhớ cảnh tượng đó suốt đời, nhưng cũng có người nhìn nó và nói: “Thác lớn nhỉ?” rồi quên nó đi ngay sau khi trở về nhà mình. Sao ta phải lấy làm lạ về điều đó? Sao ta phải bực mình về điều đó? Sao ta lại muốn rằng tất cả mọi người đều phải nhảy lên khi nhìn thấy thác Niagara?
In real life, things are quite the same… Somewhere out there there are people who are possibly akin to us. Somewhere out there there are people who are very much different from us. Some like to gather with friends. Some are passionate about wandering around. Some only enjoy being home to read books. Some are high with high tech. Some are crazy for antics. Some must travel far to the end of the world to satisfy himself. Some simply find satisfaction in walking into his backyard garden everyday to find some newly grown mushroom or a newly laid egg lost in the grass. I have come to realized that these two excitements might be very much alike. It’s like people can react very differently while standing in front of the great Niagara Fall – some would leap for joy and remember the sight for the rest of his life, but some would only look at it and say: ‘oh isn’t it a big waterfall?” then forget about it on the return road. Why do we have to be surprised by this thing? Why do we have to be angry about this stuff? Why do we want everybody to jump on one foot while seeing Niagara Fall?

Chúng ta vẫn thường nghe một người tằn tiện phán xét người khác là phung phí. Một người hào phóng đánh giá người kia là keo kiệt. Một người thích ở nhà chê bai người khác bỏ bê gia đình. Và một người ưa bay nhảy chê cười người ở nhà không biết hưởng thụ cuộc sống…Chúng ta nghe những điều đó mỗi ngày, đến khi mệt mỏi, đến khi nhận ra rằng đôi khi phải phớt lờ tất cả những gì người khác nói, và rút ra một kinh nghiệm là đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng.
Often times, we hear a hard-fisted criticizing a spendthrift. An open-handed evaluating a niggard. A home-staying disparaging a party goer. And a wanderer laughing at a staying-in-thus-not-knowing how to enjoy life… We listen to these comments every day until exhaustion, until we realize that sometimes we have to neglect all the things other people say, and until we learn a lesson of never ever taking judging others as an easy deed.
….

Tại sao tôi phải trì hoãn ước mơ chỉ vì sợ người khác đánh giá sai về mình? Sao tôi phải sống theo tiểu chuẩn của người khác?
Tôi không thể tìm ra một câu trả lời đủ thuyết phục cho câu hỏi đó. Bởi thế, tôi luôn mang theo câu hỏi của anh bên mình. Nó nhắc tôi rằng, rất nhiều khi chúng ta vì quá lo lắng về những điều người khác đã nói, sẽ nói, và có thể nói mà không dám sống với con người và ước mơ đích thực của mình… Kể cả khi ta hành động hoàn toàn vô vị lợi, cũng không có nghĩa là ta sẽ ngăn ngừa được định kiến và những lời gièm pha ác ý. Vậy sao ta không bình thản bước qua nó mà đi?
Why do I have to delay my dreams just because I am afraid of being misjudged by other people? Why do I have to live on the standard set by other people? I cannot find a convincing enough answer to these questions, so I carry them along with me. They remind me that too often we are too overly nervous with what others said, will say, and might say that we do not dare to live true to ourselves and our very own dreams… Even when we do something not for our own sake or benefit doesn’t mean that we can prevent prejudice and ill-willed vilification. So why can’t we placidly walk on over the matter?

Thỉnh thoảng chúng ta vẫn gặp những người tự cho mình quyền được phán xét người khác theo một định kiến có sẵn. Những người không bao giờ chịu chấp nhận sự khác biệt. Đó không phải là điều tồi tệ nhất. Điều tồi tệ nhất, là chúng ta chấp nhận buông mình vào tấm lưới định kiến đó. Cuộc sống của ta nếu bị chi phối bởi định kiến của bản thân đã là điều rất tệ, vậy nếu bị điều khiển bởi định kiến của những người khác hẳn còn tệ hơn nhiều. Sao ta không thể thôi sợ hãi, và thử nghe theo chính mình?
Sometimes we run into some people who give themselves the right to judge others based on some existing prejudice. These people don’t accept differences. This is not the worst case. The worst is we accept to lose ourselves into this prejudice net. It is very sad if we live our lives being dominated by our own prejudice. It must be much more regretful if we are governed by other people’s preconceived ideas. So why not stop being afraid, and try listening to yourself?

Thật ra, cuộc đời ai cũng có những lúc không biết nên làm thế nào mới phải. Khi ấy, ba tôi dạy rằng, ta chỉ cần nhớ nguyên tắc sống cơ bản cực kỳ ngắn gọn: Trước hết, hãy tôn trọng người khác. Rồi sau đó, nghe theo chính mình.

Hãy tôn trọng. Bởi cuộc đời là muôn mặt, và mỗi người có một cách sống riêng biệt. Chẳng có cách sống nào là cơ sở để đánh giá cách sống kia. John Mason có viết một cuốn sách với tựa đề “Bạn sinh ra là một nguyên bản, đừng chết như một bản sao” Tôi không biết nó đã được dịch ra tiếng Việt chưa, nhưng đó là một cuốn sách rất thú vị. Nó khiến tôi nhận ra rằng mỗi con người đều là một nguyên bản, duy nhất, độc đáo và đáng tôn trọng. Hãy nghe theo chính mình, bởi chính bạn là người sẽ hưởng thụ thành quả, hay gánh chịu hậu quả, cho dù bạn có làm theo hay sống theo ý muốn của bất cứ ai.

In fact, there are moments in our life when we don’t know how to act right. I was taught by my father that in those circumstances just remember these concise rules of living: First, respect other people. Then, follow yourself.

Respect. Because life is multifaceted, and each person has his or her own way of living. No lifestyle is acceptable to be used as a benchmark to evaluate another lifestyle. John Mason has a book title “You were born an original. Don’t die a copy”. It is a very interesting book. It helps me realize that each person is original, sole, unique, and respectable.

Tôi luôn xem nguyên tắc ấy như đôi giày mà tôi phải mang trước khi ra khỏi nhà. Xỏ chân vào đôi giày đó, và đi khắp thế gian, đến bất cứ nơi nào bạn muốn. Con người sinh ra và chết đi đều không theo ý mình. Chúng ta không được sinh ra với ngoại hình, tính cách, tài năng, hay sự giàu có mà mình muốn chọn lựa. Nhưng chúng ta đều có một cơ hội duy nhất để được là chính mình. Chúng ta có một cơ hội duy nhất để sống như mình muốn, làm điều mình tin, sáng tạo điều mình mơ ước, theo đuổi điều mình khao khát, yêu thương người mình yêu. Bạn biết mà, cơ hội đó chính là cuộc đời này – một chớp mắt so với những vì sao. Bởi thế, đừng để mình cứ mãi xoay theo những tiếng ồn ào khác, hãy lắng nghe lời thì thầm của trái tim.

I always see this rule as my pair of shoes which I wear upon walking out of my apartment… We have only one chance to live as we want to, to do what we believe in, to create reality for our dreams, to follow what we thirst for, to love our lovers. You already know it, that chance is our life, which is a blink of an eye when compared to the stars. Thus, don’t let ourselves be spun into the noise, but listen to your heart’s whisper.

Tác giả: Phạm Lữ Ân – Translator: Vika Hương Nguyễn

One thought on “Pride and Prejudice – Kiêu hãnh và định kiến

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s